როდეო

უარს არ ვიტყოდი როდეოს ნახვაზე..
originally uploaded by Matt Cohen Photo / 1115

ერთი კვირა, კედელზე

ჰენრი დე ტულუზ–ლოტრეკის ნამუშევრებიდან რამდენიმე მომწონს, მათ შორის –"არტილერისტი ამხედრებისას", რომელსაც დღეს გამოვფენ.
ტულუზ–ლოტრეკი საფრანგეთში, 1864 წელს დაიბადა. ფიზიკური ნაკლის გამო მძიმე ცხოვრება ჰქონდა; თავის გამოვლენა ხელოვნებაში შეძლო და ერთ–ერთ მნიშვნელოვან პოსტ–იმპრესიონისტ მხატვრად იქცა. ლოტრეკის ნახატებში ძირითადად პარიზის ბოჰემაა ასახული, რომლის შუაგულშიც ტრიალებდა..

23-29 ნოემბერი.

უპს

ფოტოებს ვეძებდი და... ჩემი ლექსი ვიპოვე :)
კლიპში ლელა თათარაიძის კომპოზიციაა გამოყენებული და ისე მომწონს... მგონია, რომ ლექსსაც ძალიან უხდება. პოსტმაც და მუსიკამაც ამ საღამოს განწყობა შემიქმნა – მთიანი...

ბლოგის თარო

სხვადასხვა დროს ჩემს ბლოგზე რამდენიმე გამოცემის შესახებ დავწერე, რომლებიც რაიმე სახით მიკავშირდება – ან

თანაავტორი ვარ, ან ჩემი პუბლიკაციები შევიდა, ან უბრალოდ, ვგულშემატკივრობ. მათზე დაწერილი პოსტები დროთა განმავლობაში ბლოგის არქივში ჩაიკარგა, ამიტომ ბანერი გავაკეთე: ბლოგის თარო, რომელიც ამ გამოცემებს (და მომავალში დამატებულსაც) თავს მოუყრის და ადვილად მოსაძებნს გახდის.

საუბრები ლიტერატურაზე

რამდენიმე დღეა, ეროვნული ბიბლიოთეკის ლიტერატურული კრებულის მე-6 ნომერი გამოვიდა (და ამ რამდენიმე დღეში უკვე არაერთმა მკითხველმა აღნიშნა, რომ ყოველი ახალი ნომერი წინას სჯობს). ახალ კრებულში 25–მდე ავტორის საინტერესო სტატია და ინტერვიუა შესული. ზოგიერთს ჩამოვთვლი:

• ნინო სადღობელაშვილის – "ებლიტფო" ლათინური ენასავითაა, მკვდარია, მაგრამ ბევრ ენაზე ცოცხალი"; კრებულში ასევე დაიბეჭდა მისი წერილი გოდერძი ჩოხელზე – "ნაწილიანი";
• "ებლიტფოს" არქივიდან – შალვა ბაკურაძის "ქმრების საკითხავის" განხილვა;
• ამავე თემაზეა (ვ) ანუცას (ანა არგანაშვილის) წერილიც;
• მარსიანის ორი წერილი: სახელდახელო გამოხმაურება ზაზა შათირიშვილის ინტერვიუზე და მეორე: გამოხმაურება წერილზე "კონცეპტუალური –პოეზია?";
• ნინო დარბაისელის "პოეზიის პრაქტიკუმები";
• ინტერვიუ ქეთი თუთბერიძესთან და მის მიერ "წაკითხული" საკუთარი ლექსი (ანუ ავტორისეული განხილვა);
• გიორგი კილაძის ინტერვიუ გურამ მეგრელიშვილთან;
• ჩემთვის ძალიან საინტერესო პროექტი, რომელიც "ებლიტფოზე" დაიწყო და იმედია, გაგრძელდება: "100 პოეტის 100 ლექსი" ზაზა შათირიშვილის კომენტარებით. აქ პირველი ლექსის განხილვაა წარმოდგენილი (ვაჟას "მთას ვიყავ");
• ეროვნულ ბიბლიოთეკაში გამართული გივი ალხაზიშვილის პოეზიის საღამოს ჩანაწერი;
• ლელა კოდალაშვილის კრიტიკული წერილი გურამ მეგრელიშვილის კრებულზე;
• ინტერვიუ ირაკლი ქასრაშვილთან;
• ინტერვიუ გიორგი ბუნდოვანთან;
• გიორგი კეკელიძის "ოდები, ცრუ–ოდები და ძლისპირები", სადაც გიორგი საკუთარ პოეზიაზე საუბრობს;
• კრებულში შევიდა ჩემი ორი წერილი, რომლებსაც ბლოგის მკითხველები იცნობენ და ინტერვიუ.

სამწუხაროდ, კრებულები მცირე ტირაჟით იბეჭდება და ნაბეჭდი სახით მათ მხოლოდ ვიწრო წრე ნახულობს (თუმცა, ეროვნული ბიბლიოთეკის მკითხველებისთვის ხელმისაწვდომია). ელექტრონული ვერსიების გაცნობა კი შესაძლებელია:

წინა ნომრების შესახებ ცოტა ხნის წინ ვწერდი. ახლაც, ბმული იგივეა: ეროვნული ბიბლიოთეკა

1-4 ნომრის მოსაძებნი საკვანძო სიტყვებია: რამდენიმე კითხვა და ებლიტფო

უახლესი მე-5 და მე-6 ნომრების სანახავად საძიებო გრაფაში ჩაწერეთ: მონოლოგი და საუბრები.

ერთი კვირა, კედელზე

ამ კვირის კედელს "სიმართლის მხატვარს" ვუთმობ (ასეთი წარწერა აქვს მის ძეგლს). დიეგო ველასკესი 1599 წელს, სევილიაში დაიბადა. ის ფელიპე მეოთხის სამეფო კარზე მუშაობდა. მისი პორტრეტები ადამიანური საწყისის, ხასიათების ზუსტი ასახვით გამოირჩევა.
კვირის მანძილზე ველასკესის რამდენიმე ნამუშევარს გამოვფენ..

*
გამოფენას პაპ ინოკენტ მეათის პორტრეტით გავხსნი. ეს ველასკესის ალბათ ყველაზე გამორჩეული ნახატია, საუკეთესო ფსიქოლოგიური პორტრეტი – სახის თითოეული დეტალი აშიშვლებს პაპის ბუნებას და ემოციებს; თავად პაპის სიტყვებით, ის "ზედმეტად მართალია".

*
ველასკესის ნახატებიდან ჩემთვის ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი – "სევილიელი წყლის გამყიდველი".
მუზეუმებში ამ ნამუშევრის სამი ვარიანტია დაცული. სამივე მათგანი 1618-1622 წლების შუალედშია შექმნილი. ბლოგზე გამოფენილი ვერსია ლონდონში, ველინგტონის მუზეუმში ინახება. ამ ნამუშევარზე გამოსახული ბიჭი სავარაუდოდ ველასკესის კიდევ ორ ნახატზე გვხვდება ("ლანჩი" და "მოხუცი ქალი კვერცხის მომზადებისას"). ჯვალოს მოსასხამით შემოსილი, ემოციურ და ამავე დროს მშვიდსახიანი წყლის გამყიდველი წმინდანს ჩამოჰგავს.
გამჭვირვალე წყალი, წყლის ჭურჭელზე შერჩენილი წვეთები, ხელები, განათება, თეთრი ფერის გამოყენებით მიღებული ეფექტი – აი, ამის გამო ასე შთამბეჭდავი...

*
ველასკესის კიდევ ერთი გამორჩეული ნამუშევარი, რომელზეც სამეფო კარის გოგონები არიან აღბეჭდილები ("Las meninas"), დღემდე არაერთი ვარაუდის წყაროა. გოგონებიდან ერთ-ერთი (ცენტრში) ინფანტა მარგარიტა ტერეზაა. განსაკუთრებული ვარაუდი კი უკანა პლანზე გამოსახულ პორტრეტს ეხება: ეს სარკეა, რომელშიც მეფისა და დედოფლის ანარეკლი აისახება, თუ ნახატი; და თუ სარკის ვერსია მართალია, ჩვენ პრაქტიკულად მეფისა და დედოფლის პოზიციიდან ვუცქერით აღბეჭდილ სიტუაციას, რომელიც, სიმართლე ვთქვა, ძალიან მომწონს: ცოცხალი ნახატია, მოქმედებაში, არასტატიკური, ხმებიანი, შეჩერებული წამივით... თითქოს ვიღაცამ გამოახედა ისინი. სწორედ ამ მოქმედ სცენაში თანამონაწილის სტატუსი მხიბლავს, თითქოს მე (ნებისმიერი დამთვალიერებელი) ვარ(თ) ეს ვიღაც; ხოლო, თუ ვარაუდს მივყვები, მეც მგონია, რომ ნახატის სიღმეში სარკეა გამოსახული და მასში ოთახში შემოსული მეფე და დედოფალი ირეკლებიან; შესაბამისად, მხატვრისა და გოგონების გამოხედვაც მათ ეკუთვნით. თუმცა, ისიც შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ პირიქით, სარკე მათ წინ იყო.

პ.ს. კიდევ ერთი რამის დამატება მომინდა: ეს ნახატი სწორედ იმას ასახავს, რაც მე მიყვარს: პოზიციაც და ხედვაც – შიგნით.

16-22 ნოემბერი.

კადრი – ტირაჟი

ისე მოულოდნელად სასიამოვნო დღე მქონდა, უფრო სწორედ – საღამო!
სტამბაში ჩემი უკვე დაბეჭდილი წიგნი ვნახე! მთელი ტირაჟი...
ემოციებით ვარ სავსე!
ძალიან ბევრს ნიშნავს ეს ყველაფერი. აი, ხომ არის კადრები, რომლებიც არ გვავიწყდება? ასეთი კადრი იქნება ჩემთვის ერთად ნანახი ტირაჟი.
ხარისხი რომ კარგი იქნებოდა, ველოდი და ასეც არის. საოცარი ხალხია "მერიდიანის" თანამშრომლები, თბილი, ღიმილიანი და რაც მთავარია, თავის საქმის კარგი მცოდნეები. ამას მხოლოდ ჩემი წიგნის გამო არ ვამბობ, იქ სხვა წიგნებიც ვნახე...
მოკლედ, სტამბიდან სახეგაბადრული წამოვედი!..

...
დედამ კი ის მითხრა, რასაც ჩემთვის ვფიქრობ ხოლმე – რა იქნებოდა, მამას ენახა შენი წიგნი და შენ – ასე გახარებულიო. მამამ არ იცოდა, რომ ვწერდი...
რატომღაც მგონია, რომ ახლა იცის.

თარგმანი

თარგმნას მივუბრუნდი. რაც ჩემი მეგობარი ინტენსიურად თარგმნის, დროდადრო მეც მინდება, ვცადო. თან ვიცი, როგორი შრომატევადია და ხატვისა არ იყოს (აქ ჩემთვის საქმე გაცილებით რთულად არის) მომავლისთვის ვდებ. ჩემი მეგობრისგან განსხვავებით, მე გული პოეზიის თარგმნისკენ მიმიწევს. პროზას ალბათ არასდროს შევეჭიდები. ჩემს თარგმანების ფოლდერში რამდენიმე დაუსრულებელი თარგმანია. ერთი კვირაა, სილვია პლათის ორი ლექსი გადმოვაკოპირე – "სარკე" და "ბავშვი". არ ვიცი, რატომ ავარჩიე – იქნებ შედარებით ადვილი მომეჩვენა? თუმცა, არც თუ ადვილი აღმოჩნდა. ორივე ვთარგმნე, მაგრამ დაუხვეწავი სახით შევინახე. დღეს ერთ მათგანს მივუბრუნდი და აი, შედეგიც:

სარკე

მე ვერცხლის ვარ და ზუსტი. არ მაქვს არანაირი წინასწარაკვიატებული შეხედულება.
ყველაფერს, რასაც ვხედავ, დაუყოვნებლივ ვყლაპავ
ისევე – სიყვარულით ან სიძულვილით დაუნისლავს.
მე არ ვარ სასტიკი, მხოლოდ სამართლიანი,
თვალი პატარა ღმერთის, ოთხკუთხა.
დროის დიდ ნაწილს საპირისპირო კედელზე ფიქრში ვატარებ.
ის ვარდისფერია, დაწინწკლული. მას ისე დიდხანს ვუცქერდი,
რომ ვფიქრობ – ჩემი გულის ნაწილია, ოღონდ ციმციმებს.
სახეები და წყვიადი უფრო და უფრო გვაშორებენ ერთმანეთს.

ახლა მე ტბა ვარ. ქალი იხრება ჩემ თავზე,
ეძებს ჩემს საზღვრებში იმას, რასაც სინამდვილეში წარმოადგენს.
შემდეგ უბრუნდება იმ მატყუარებს – სანთლებს ან მთვარეს.
მე ვხედავ მის ზურგს და ზუსტად ვირეკლავ.
ის მაჯადოებს ცრემლებით და ხელების მღელვარებით.
მე მისთვის მნიშვნელოვანი ვარ. ის მოდის და მტოვებს.
ყოველი დილა მისი სახეა, რომელიც სიბნელეს ენაცვლება.
მან ჩემში პატარა გოგონა ჩაახრჩო და მოხუცი ჩემში
დღითი-დღე მისკენ მიიწევს, როგორც საზარელი თევზი.

Mirror

I am silver and exact. I have no preconceptions.
Whatever I see I swallow immediately
Just as it is, unmisted by love or dislike.
I am not cruel, only truthful‚
The eye of a little god, four-cornered.
Most of the time I meditate on the opposite wall.
It is pink, with speckles. I have looked at it so long
I think it is part of my heart. But it flickers.
Faces and darkness separate us over and over.

Now I am a lake. A woman bends over me,
Searching my reaches for what she really is.
Then she turns to those liars, the candles or the moon.
I see her back, and reflect it faithfully.
She rewards me with tears and an agitation of hands.
I am important to her. She comes and goes.
Each morning it is her face that replaces the darkness.
In me she has drowned a young girl, and in me an old woman
Rises toward her day after day, like a terrible fish.

პ. ს. ეს პლათის მეორე ლექსია, რომლის ჩემეულ თარგმანსაც ვაქვეყნებ, პირველი – "დილის სიმღერა" ბლოგზე (და ლიბ.გე-ზეც) უკვე დევს. სხვა ჯერ არც არაფერი გამომიქვეყნებია.

ათვლა

დღეს ჩემი წიგნი სტამბას გადასცეს. 25 ნოემბერს ვნახავ და არა მხოლოდ ვნახავ, მისი წარდგენაც მომიწევს. სიმართლე ვთქვა, ამ უკანასკნელის გარეშე 25-მდე დარჩენილ ორ კვირას მშვიდად გავატარებდი. ძალიან განვიცდი. ორი ერთმანეთის საპირისპირო ემოცია მაქვს: სიხარულის და შიშის. წიგნის ხარისხი არ მაშინებს, ამ მხრივ არ ვღელავ. აი, დანარჩენი...
ყოველთვის მიჭირდა ყურადღების ცენტრში მოხვედრა, რაიმეს მთავარგმირობა... თუკი შესაძლებელია, ყოველთვის ვერიდები ისეთი რამის აღნიშვნას, სადაც ამ უხერხულობის გადატანა მომიწევს.
ლექსი დიდი აუდიტორიის წინაშე პირველად შარშან, ეროვნულ ბიბლიოთეკაში გამართულ "ებლიტფოს" კრებულის პრეზენტაციაზე წავიკითხე, თუ არ ვცდები, 25 ივნისს. ეს ლექსი "წვიმის სეზონი" იყო. ამ გამოსვლამდე უარი არაერთ შემოთავაზებაზე ვთქვი. მანამდე ვიწრო წრეში წამიკითხავს, სადაც ნაკლებად განვიცდიდი, რადგან თავს შინაურად ვგრძნობდი, ისევე როგორც ცოტა ხნის წინ – რადიოგადაცემის ჩაწერისას. თუმცა, ამჯერად მხოლოდ წაკითხვა არ მაღელვებს, მონოლოგების კრებულში ვწერდი: მკითხველთან შეხვედრის მოლოდინით გამოწვეული სენტიმენტების მართვას ვერ შევძლებ–მეთქი. ასეც არის.
ჩემი წიგნის წარდგინება არც კი ვიცი, როგორი იქნება, ამაზე ფიქრს ვერ ვახერხებ. დღეს საღამოს იმის შიშიც დამემატა, რომ ეს განცდები შეიძლება ჩემს მეგობარს გადავდო – ასე რომ ვეყრდნობი, ასე რომ მამხნევებს... იმედი მაქვს, ეს არ მოხდება!

შესაძლოა მათ, ვისაც აუდიტორიის წინ გამოსვლა ხშირად და სიამოვნებით უწევთ, ამ სტრიქონების კითხვისას გაღიმებოდათ, მე კი... თვალებს მაგრად დავხუჭავ და ისე გადავხტები :) ალბათ.

........
პ.ს. სავარაუდოდ წიგნის წარდგენა ერთი კვირით გადაიწევს, ასე რომ, ზუსტ ინფორმაციას მოგვიანებით დავწერ.

ერთი კვირა, კედელზე

სიმართლე ვთქვა, დღევანდელი გამოფენისთვის ნახატის შერჩევა გამიჭირდა. ახლა არჩევანზე წერაც მიჭირს, ამიტომ უბრალოდ: პოლ გოგენის "ბრეტონელი ქალი და ბატი წყლისპირას"
/და თუ მოკლედ: ბრინჯისთვის, რომელიც დამებნა/

9–15 ნოემბერი.